Bel çevreni nasıl ölçmelisin?
Sadece birkaç basit adımla evde bel çevreni ölçebilirsin. Bel çevresi ölçümü, kilo yönetimi sürecinde sana yol gösterebilecek pratik bir adımdır.
Kilon sağlıklı aralıkta mı?
Metrics
Imperial
Metrics /
Imperial
Bel çevresi kadınlarda 90 cm’den, erkeklerde 100 cm’den yüksekse, bu sağlığın için risk oluşturabilir.2 Aldığımız kilonun vücudumuzun hangi bölgesinde biriktiği de sağlık açısından önemli bir göstergedir.2 Bu yüzden sen de bel çevreni ölç ve doktoruna danış.
Bel çevresini ölçmek neden önemli?
Bel çevresi değerinin yükselmesi diyabet, hipertansiyon ve kalp hastalıkları gibi ciddi hastalık risklerinin artması ile ilişkilidir. Sen de bel çevreni ölçerek sağlığınla ilgili önemli bir fikir edinebilirsin.1-3
SIKÇA SORULAN SORULAR
Obezite nedir? Fazla kilo ve obezite aynı şey midir?
Hayır, aynı şey değildir ancak birbirini takip eden süreçlerdir. Her ikisi de vücutta sağlığı bozacak ölçüde anormal veya aşırı yağ birikimi olarak tanımlanır.1 Aradaki farkı belirleyen temel ölçüt ise birikimin şiddetidir.
Genellikle Beden Kitle İndeksi (BKİ) hesaplamasına göre bu ayrım yapılır:
Fazla Kilo: BKİ değerinin 25 ile 29.9 kg/m² arasında olmasıdır.2
Obezite: BKİ değerinin 30 kg/m² ve üzerinde olmasıdır.2
Burada dikkat edilmesi gereken en önemli nokta şudur: Sağlık risklerinin başlaması için obezite sınırına (30 BKİ) ulaşmayı beklemen şart değildir. İnsülin direnci, tansiyon düzensizlikleri ve eklem ağrıları gibi metabolik riskler, "fazla kilo" aşamasında, yani BKİ 25'i geçtiğinde başlar.2
Bu nedenle, "henüz obezite sınırında değilim" diyerek ertelemek yerine, fazla kilolu olduğun aşamada aksiyon almak hem kilo verme sürecini kolaylaştırır hem de kronik hastalıkları henüz başlamadan engeller.
Fazla kilo ve obezite değerlendirmesi nasıl yapılıyor? Ölçüm yöntemleri neler?
Beden Kitle İndeksi:
Yetişkinlerde obezitenin tanısı ve sınıflandırılması için en sık kullanılan yöntem beden kitle indeksi (BKİ)’dir.2 BKİ, bir kişinin kilogram cinsinden vücut ağırlığının, metre cinsinden boy uzunluğunun karesine bölünmesiyle hesaplanır.2 Yetişkinlerde normal kabul edilen BKİ 18,5-24,9 kg/m2 arasıdır.
Bu hesaplama sonucuna göre sınıflandırma aşağıdaki gibidir:
BKİ (kg/m²) Sınıflandırma
18,5’in altı Zayıf
18,5 – 24,9 Normal
25,0 – 29,9 Fazla kilo
30,0 – 34,9 1. derece obezite
35,0 – 39,9 2. derece obezite
40,0 ve üzeri 3. derece obezite
Örneğin boyu 190 cm olan ve 100 kg ağırlığında olan birinin BKİ’si: 100/1,92= 27,7 kg/m2 olarak hesaplanabilir.
Bel çevresi ölçümü: Bel çevresi ölçümü özellikle visseral obeziteyi tespit etmek ve kardiyovasküler riskleri öngörmek açısından çok duyarlı bir yöntemdir.2 Visseral obezite, karın bölgesinde aşırı yağ birimi olarak tanımlanabilir. Bu durum vücudun yağ depolama mekanizmalarının bozulduğunu ve yağın normalde yağ depolanmayan organlarda (örneğin karaciğerde) birikmeye başladığı anlamına gelebilir. Visseral obezite, yüksek tansiyon, kolesterol, kan şekeri ve kalp-damar hastalıkları gibi risk faktörlerinin görülme olasılığını artırır.4
Türkiye’de obezite için belirlenen bel çevresi değerleri erkeklerde ≥100 cm ve kadınlarda ≥90 cm’dir.2
Kliniklerde uygulanabilen diğer görüntüleme yöntemleri:2
- Bel–kalça oranı ölçümü
- Bel-boy oranı ölçümü
- Deri kıvrım kalınlığı
- El bileği çevresi ölçümü
- Biyoimpedans cihazları*
- Dual enerji x-ray absorpsiyometri (DEXA)**
*Biyoimpedans cihazları vücut kompozisyon oranları ile fiziksel aktivite durumları arasındaki ilişkiyi belirleyip kişilerin yağ, iskelet kası, kemik kütlesi ve sistemik inflamasyon durumu hakkında tahminler yapabilmektedir. Biyoimpedans cihazı ile vücut yağ oranlarının belirlenmesi kişileri herhangi bir radyasyona maruz bırakmayan, girişimsel olmayan, basit, ucuz ve hızlı bir yöntemdir.2
** Düşük maliyet, yüksek doğruluk ve tekrarlanabilirlik gibi önemli avantajları nedeniyle toplam ve bölgesel yağ kütlesi tahmininde güvenilir bir yöntemdir.2
Bireysel çaba ve diyetle kilo vermek ve verilen kiloyu korumak mümkün mü?
Obezitenin tedavisi alınan kalorileri takip etmek ve; “egzersizle daha fazla kalori yak ve yiyeceklerle daha az kalori al” şeklinde kısa bir özetten oluşmamaktadır. Yalnızca egzersiz ve diyet gibi bireysel çabalarla sürdürülebilir kilo kaybı sağlamak çoğu zaman mümkün olmayabilir. Fiziksel aktivite ve beslenme alışkanlıklarını değiştirmek zorlu bir süreçtir.2
Kilo yönetiminde yaşam tarzı değişiklikleri genellikle yeterli ve sürdürülebilir olmamaktadır.5-7 Bireylerin çoğu kaybettikleri kiloların yarısından fazlasını 2 yıl içerisinde ve %80’ini 5 yıl içinde geri almaktadır.6
Kilo kaybını sürdürmek, metabolik adaptasyonlar nedeniyle zordur. Kilo kaybı sonrası vücudumuz, tokluk hormonlarının miktarını azaltıp ve açlık hormonlarının miktarını arttırarak iştahımızı arttıran ve metabolizmamızı yavaşlatan mekanizmaları devreye sokmaktadır.7,8
Kilo kaybının sürdürülmesi, kilo ile ilişkili çeşitli komplikasyonlarda iyileşmelerin devam etmesini sağlar. Ancak verilen kiloların geri alınması kişileri fazla kilo ve obeziteyle ilgili komplikasyonların tekrar ortaya çıkması veya kötüleşmesi riskiyle karşı karşıya bırakabilir.9,10
Bu nedenle kilo yönetimi için uzman bir hekime danışarak güncel tedavi seçeneklerinin değerlendirilmesi büyük önem taşımaktadır.2
Nöbetçi Eczaneler
Güncel nöbetçi eczane bilgilerine e-Devlet üzerinden ulaşabilirsin.
Keşfet
Obezite hakkında doğru ve detaylı bilgiler için uzmanlarla hazırladığımız videoları izleyebilirsiniz.
Referanslar :
- World Health Organization (WHO). Obesity and overweight. Fact sheet. Erişim: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/obesity-and-overweight. Erişim tarihi: 02.12.2025.
- Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği (TEMD). Obezite, Dislipidemi, Hipertansiyon Tanı ve Tedavi Kılavuzu. 2024; Erişim: http://file.temd.org.tr/Uploads/publications/guides/documents/obezitetanitedavikilavizu-2024.pdf. Erişim tarihi: 02.12.2025.
- Waist Circumference and Waist–Hip Ratio: Report of a WHO Expert Consultation, 2008. Erişim: https://www.who.int/publications/i/item/9789241501491. Erişim tarihi: 02.12.2025.t
- Tchernof A, Despres J-P. Pathophysiology of Human Visceral Obesity: An Update. Physiol Reviews. 2013;93:359-404
- Nordmo M, Danielsen YS, Nordmo M. The challenge of keeping it off: a descriptive systematic review of high-quality, long-term studies on weight loss maintenance. Obesity Reviews. 2020;21:e12949.
- Horn DB, Elston J, Bellg AJ, et al. Evolving concepts in the management of obesity: a multidisciplinary approach. Postgraduate Medicine. 2022;134:359–375.
- Fothergill E, Guo J, Howard L, et al. Persistent metabolic adaptation 6 years after “The Biggest Loser” competition. Obesity (Silver Spring). 2016;24(8):1612–1619.
- Sumithran P, Prendergast LA, Delbridge E, et al. Long-term persistence of hormonal adaptations to weight loss. New England Journal of Medicine. 2011;365:1597–1604.
- Haase CL, Lopes S, Olsen AH, Satylganova A, Schnecke V, McEwan P. Weight loss and risk reduction of obesity-related outcomes in 0.5 million people: evidence from a UK primary care database. International Journal of Obesity (London). 2021;45(6):1249–1258.
- King WC, Hinerman AS, Belle SH, Wahed AS, Courcoulas AP. Comparison of the performance of common measures of weight regain after bariatric surgery for association with clinical outcomes. JAMA. 2018;320(15):1560–1569.
İlginizi çekebilir
TR25OB00088